Zabezpieczenie na czas rozwodu – alimenty, dzieci i kontakty. O co można wnioskować?

Sprawa rozwodowa może trwać wiele miesięcy, a sytuacja rodziny wymaga uregulowania od razu. Kto w tym czasie powinien ponosić koszty utrzymania dziecka? Z którym rodzicem dziecko będzie mieszkało i jak mają wyglądać kontakty z drugim rodzicem? W takich sytuacjach jeszcze przed wydaniem wyroku można domagać się zabezpieczenia na czas trwania postępowania.

Czym jest zabezpieczenie w sprawie rozwodowej?

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd rozwodowy rozstrzyga nie tylko o samym rozwiązaniu małżeństwa, ale również o ich sytuacji.

Od złożenia pozwu do końca postępowania może jednak upłynąć wiele miesięcy. W tym czasie dziecko nadal wymaga utrzymania, a rodzice muszą ustalić zasady opieki i kontaktów.

Zabezpieczenie pozwala tymczasowo uregulować najważniejsze kwestie jeszcze przed wydaniem końcowego wyroku. Wniosek można zawrzeć już w pozwie albo złożyć później, jeśli potrzeba pojawi się w toku sprawy.

Zabezpieczenie alimentów

Jednym z najczęściej składanych wniosków jest żądanie zabezpieczenia alimentów na dziecko.

Po rozstaniu ciężar bieżącego utrzymania małoletniego często spoczywa przede wszystkim na jednym z rodziców. Dlatego sąd może zobowiązać drugiego do płacenia określonej kwoty już na czas trwania procesu.

Przy ustalaniu alimentów na dziecko znaczenie mają przede wszystkim usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców.

Do kosztów mogą należeć m.in.:

• żywność,
• udział w kosztach mieszkania,
• odzież i obuwie,
• szkoła lub przedszkole,
• zajęcia dodatkowe,
• leczenie i leki,
• transport,
• wypoczynek,
• inne regularne potrzeby dziecka.

Nie istnieje jedna ustawowa tabela ani stały procent wynagrodzenia, według którego automatycznie ustala się wysokość alimentów.

Czy zabezpieczenie alimentów jest ostateczne?

Nie.

Zabezpieczenie obowiązuje na czas postępowania, natomiast ostateczna wysokość alimentów zostanie określona w wyroku.

Kwota ustalona tymczasowo nie musi więc być identyczna z kwotą zasądzoną na końcu sprawy. W toku procesu mogą pojawić się nowe dowody dotyczące kosztów utrzymania dziecka albo sytuacji finansowej rodziców.

Mimo tymczasowego charakteru zabezpieczenie ma duże znaczenie praktyczne, szczególnie gdy postępowanie trwa długo.

Miejsce pobytu dziecka na czas procesu

Spór może dotyczyć również tego, z którym rodzicem dziecko ma mieszkać do zakończenia sprawy.

Jeżeli rodzice są zgodni, sądowa ingerencja nie zawsze jest konieczna. Problem pojawia się wtedy, gdy każde z nich chce innego rozwiązania albo konflikt zaczyna destabilizować codzienne funkcjonowanie dziecka.

Sąd powinien kierować się przede wszystkim dobrem dziecka. Znaczenie mogą mieć m.in. jego wiek, dotychczasowy sposób opieki, szkoła, miejsce zamieszkania rodziców, codzienny plan oraz więź z każdym z nich.

Kontakty z dzieckiem podczas rozwodu

Jeżeli rodzice nie potrafią samodzielnie ustalić kontaktów, również ta kwestia może zostać zabezpieczona na czas procesu.

Wniosek powinien być możliwie precyzyjny. Zamiast ogólnego żądania spotkań „w weekendy” lepiej wskazać konkretne dni, godziny, miejsce odbioru i odwiezienia dziecka oraz zasady dotyczące świąt, ferii czy wakacji.

Dobrze skonstruowany harmonogram ogranicza późniejsze spory interpretacyjne i daje obu rodzicom jasne zasady.

Czy można zabezpieczyć opiekę naprzemienną?

W określonych sytuacjach możliwe jest również tymczasowe ustalenie modelu, w którym dziecko przebywa u każdego z rodziców w powtarzających się okresach.

Najczęściej kojarzonym rozwiązaniem jest system „tydzień na tydzień”, ale nie jest on odpowiedni dla każdej rodziny.

Przy ocenie takiego modelu znaczenie mają m.in. wiek dziecka, dotychczasowy sposób opieki, odległość między miejscami zamieszkania rodziców, szkoła, zajęcia dodatkowe oraz możliwość realnej współpracy.

Najważniejsze jest to, aby proponowany model był możliwy do wykonywania w codziennym życiu i odpowiadał potrzebom dziecka.

Jak przygotować wniosek o zabezpieczenie?

Wniosek powinien dokładnie wskazywać, czego strona oczekuje.

Przy alimentach należy podać konkretną kwotę. Przy kontaktach – szczegółowy harmonogram. Jeżeli spór dotyczy miejsca pobytu dziecka, również warto przedstawić jednoznaczną propozycję.

W zależności od rodzaju zabezpieczenia pomocne mogą być:

• zestawienie kosztów utrzymania dziecka,
• potwierdzenia płatności,
• dokumenty dotyczące szkoły lub przedszkola,
• informacje o dochodach,
• korespondencja między rodzicami,
• dokumenty dotyczące dotychczasowego sposobu sprawowania opieki.

W sprawie rozwodowej warto rozważyć potrzebę zabezpieczenia już przy przygotowywaniu pozwu albo odpowiedzi na pozew. Pozwala to od początku przedstawić sądowi spójną propozycję dotyczącą funkcjonowania rodziny do czasu zakończenia procesu.

Czy zabezpieczenie można później zmienić?

Tak. Jeżeli w toku sprawy zmieni się sytuacja dziecka lub rodziców, możliwe jest domaganie się zmiany albo uchylenia wcześniejszego zabezpieczenia.

Może to dotyczyć np. zmiany kosztów utrzymania dziecka, przeprowadzki jednego z rodziców, nowego planu szkolnego albo zmiany możliwości sprawowania opieki.

Nie chodzi jednak o ponowienie tego samego żądania tylko dlatego, że wcześniejsze rozstrzygnięcie było niekorzystne. Powinny istnieć konkretne okoliczności uzasadniające zmianę.

Dlaczego zabezpieczenie ma duże znaczenie?

Choć ma ono charakter tymczasowy, w praktyce może regulować sytuację rodziny przez znaczną część postępowania.

Dlatego wniosek powinien być konkretny, możliwy do wykonania i dopasowany do rzeczywistych potrzeb dziecka oraz rodziców.

Dobrze przygotowane zabezpieczenie może ograniczyć liczbę konfliktów w czasie procesu i zapewnić jasne zasady do momentu wydania końcowego wyroku.